Yumurta Dondurma

Dünyanın önde gelen şirketlerinin kadın çalışanları için yumurta dondurma süreçlerini destekleyeceklerini duyurması, dikkatleri son dönemde özellikle ilk anne olma yaşının arttığı modern toplumlarda giderek yaygınlaşan bu konuya yöneltti.

Yakın geçmişe kadar çocuk sahibi olma kararını çeşitli nedenler ile ertelemek zorunda olan kadınlar yaş nedeni ile anne olma şansını kaçırabiliyorlardı ancak günümüzde teknolojik imkanlar bu durumu bir kader olmaktan çıkardı. Yumurta dondurma uygulamaları ile kadınlar üreme potansiyellerini koruma şansına sahip olabiliyorlar.

Son 40-50 yıl içinde gelişmelerin belki de en hızlı ve etkili olduğu tıp alanlarından biri de üreme sağlığı. Bundan çok da uzun olmayan bir süre önce çocuk sahibi olması olanaksız olan pek çok çift günümüzde anne baba olmanın mutluluğunu yaşayabiliyor.

Bununla birlikte çocuk sahibi olmaya karar vermek her zaman çok kolay olmuyor. Sosyal ve tıbbi nedenler kadınların bu önemli kararı ertelemesine yol açabiliyor. Ancak yaş faktörü nedeniyle ilerleyen dönemlerde gebelik elde etmek biyolojik olarak zorlaşabiliyor.

Kanada gibi gelişmiş ülkelerde yapılan çalışmalar, pek çok kadının sağlıklı yaşam sürmesine rağmen ilerleyen yaşla birlikte yumurta rezervindeki azalmanın farkında olmadığını göstermektedir. Oysa üreme sağlığı açısından yirmili yaşların sonu ve otuzlu yaşların başından uzaklaştıkça biyolojik kapasitenin azaldığı evrensel bir gerçektir.

Erkekte sperm üretimi uzun yıllar devam ederken, kadınlar belirli bir sayıda yumurta hücresi ile doğarlar ve zaman içinde bu hücreler tükenir. 40 yaşına gelindiğinde yumurta rezervinin sadece çok küçük bir kısmı kalır. Bazı kadınlarda ise “erken yumurtalık yetmezliği” nedeniyle bu süreç çok daha hızlı ilerleyebilir.

İşte yumurta dondurma işlemi, kariyer planlaması yapan, tıbbi nedenlerle (kanser tedavisi vb.) üreme sağlığı riske giren veya ailesinde erken menopoz öyküsü olan kadınlar için bilimsel bir çözüm sunmaktadır.

Üreme hücresi dondurma işlemlerinden sperm dondurma uzun yıllardır rutin olarak uygulanan bir yöntemdir. Yumurta dondurma ise nispeten daha yeni sayılsa da son yıllarda geliştirilen vitrifikasyon (hızlı dondurma) yöntemi ile hücrelerin çözüldüğünde yaşama oranları ciddi şekilde artmıştır.

Dünyanın önemli üreme sağlığı otoritelerinden biri olan American Society for Reproductive Medicine (ASRM), 2012 yılından itibaren yumurta dondurma işlemini “deneysel” statüsünden çıkararak standart bir tıbbi uygulama olarak kabul etmiştir.

Tüp bebek uygulamalarının dünya standartlarında ve gelişmiş olduğu ülkelerden biri olan ülkemizde de yasal düzenlemeler yapılmış; tıbbi zorunluluk (kanser vb.) durumlarının yanı sıra yumurta rezervi azalmış veya ailesinde erken menopoz öyküsü olan kadınlara da bu imkan sağlanmıştır.

Yumurta dondurma nedir?

Yumurta dondurma (oocyte cryopreservation), kadın yumurta hücrelerinin vücut dışına alındıktan sonra özel tekniklerle dondurulması ve ileride hamilelik isteninceye kadar saklanması işlemidir. İleride hamilelik planlandığında bu yumurtalar çözülerek döllenme işlemi gerçekleştirilir.

Kimler yumurta dondurabilir?

• Sosyal Nedenler: Kariyer veya eğitim gibi nedenlerle anne olmayı erteleyen kadınlar.
• Düşük Yumurtalık Rezervi: Rutin kontrollerde yumurta sayısı azaldığı saptanan genç kadınlar.
• Genetik Risk: Ailesinde erken menopoz öyküsü olanlar.
• Tıbbi Zorunluluklar: Kemoterapi veya radyoterapi gibi üreme hücrelerine zarar verebilecek tedavi görecek olanlar.

Yaş Önemli mi?

Evet, tıpkı doğal gebelikte olduğu gibi kadın yaşı en kritik faktördür. Yaş ne kadar gençse, dondurulan yumurtaların kalitesi ve ileride olumlu sonuç alma şansı o kadar fazladır. Pek çok klinik 38 yaş üzerindeki kadınların bu işlemden bekledikleri faydanın sınırlı olabileceğini belirtmektedir.

İşlem Nasıl Yapılır?

İşlem, tüp bebek tedavisinin ilk aşamasıyla aynıdır:

1. Uyarma: İlaçlarla yumurtalıklar uyarılır.
2. Takip: 10-15 gün süren izlem sonrası yumurtalar olgunlaştırılır.
3. Toplama: Ultrason eşliğinde, genellikle hafif bir anestezi altında yumurtalar toplanır.
4. Dondurma: Toplanan hücreler vitrifikasyon yöntemiyle -196 derecede saklanmaya başlar.

Etkin bir uygulama için kaç yumurta gerekir?

Bilimsel veriler, ne kadar çok kaliteli yumurta dondurulursa ileride gebelik şansının o kadar arttığını göstermektedir. Genelde tek bir deneme için 10-12 adet olgun yumurta dondurulması hedeflenir. İstatistiksel olarak yaklaşık %60 civarında bir gebelik şansı öngörülmektedir; ancak bunun bir “garanti” değil, “potansiyeli koruma şansı” olduğu unutulmamalıdır.

Güvenli midir?

Bugüne kadar dünya genelinde dondurulmuş yumurtalarla binlerce sağlıklı bebek dünyaya gelmiştir. Yapılan araştırmalar, bu yöntemle doğan bebeklerde anomali riskinin doğal yolla doğan bebeklerden farklı olmadığını göstermektedir.

Maliyetli bir işlem midir?

Maliyet merkezlere göre değişmekle birlikte, günümüzde pek çok çift için erişilebilir seviyelerdedir. Yıllık saklama bedeli ise cüzi miktarlardadır.

Yumurta dondurma işlemi, zamanı geldiğinde anne olma olasılığını sürdüren güncel ve etkin bir tıbbi seçenektir.